Fun of Functie Rabo onderzoek.

Verschuivingen in ruimtelijk koopgedrag
Vooral als gevolg van het groeiende belang van online winkelen en de tegenzittende economie verkeert de detailhandel in zwaar weer. Dat uit zich in dalende omzetten en een hoge en toenemende leegstand. Tussen 2009 en 2011 zag de detailhandel in veel winkelgebieden zijn omzet echter toenemen, waarvoor de genoemde landelijk trends geen verklaring bieden. Uit ons onderzoek blijkt dat verschuivingen in het ruimtelijke koopgedrag van consumenten ten grondslag liggen aan de lokale verschillen in omzetontwikkeling.
Koopstromen brengen in beeld waar consumenten wonen en waar zij hun aankopen doen. Een ‘koopstroom’ is dus een besteding van een consument uit gemeente x in gemeente y. Vanwege het grote belang van de detailhandel voor de Nederlandse economie in het algemeen en van kennis over het ruimtelijke koopgedrag van consumenten in het bijzonder, ontwikkelde Rabobank de KoopstromenMonitor. Een uniek instrument dat koopstromen in beeld brengt voor heel Nederland.
RAPPORT IN ZIJN GEHEEL: Fun of functie: Verschuivingen in ruimtelijk koopgedrag – mei 2013


CONCLUSIE:
Vooral door de groei van internet als aankoopkanaal en de tegenzittende conjunctuur verandert de markt voor de detailhandel.
De sector verkeert in zwaar weer, wat zich uit in een dalende omzet en een hoge en stijgende leegstand. Op
lokaal niveau zien we echter ook veel winkelgebieden met een stijgende omzet en een lage leegstand. De genoemde landelijke ontwikkelingen bieden dus geen volledige verklaring voor de ontwikkelingen in de detailhandel op lokaal niveau.
Uit deze special blijkt dat de oorzaak van de lokale verschillen in omzetontwikkeling moet worden gezocht in een verschuiving van het ruimtelijke koopgedrag van consumenten. Veranderende behoeften van consumenten liggen hieraan ten grondslag. De ‘nieuwe’ consument heeft weinig tijd en gaat daarom zeer bewust met die tijd om. Zijn behoeften veranderen en hij kiest bewuster voor bepaalde winkelgebieden, afhankelijk van het specifieke winkeldoel: recreatief en op zoek naar beleving of functioneel en op zoek naar snelheid en gemak, oftewel fun of
functie. Veranderend consumentengedrag uit zich dus in ander winkelgedrag, waarbij de consument bewust kiest voor bepaalde winkelgebieden ten koste van andere. De winnaars zijn de kleine winkelgebieden die voorzien in de behoefte van consumenten die op zoek zijn naar snelheid en gemak en de grote winkelgebieden die voorzien in de behoefte aan beleving. De middengroep, die tussen wal en schip
valt, kenmerkt zich vaak door een beperkte bereikbaarheid, betaald parkeren en mist in veel gevallen de gezelligheid en het horeca- en culturele aanbod van bijvoorbeeld een historisch centrum. De vele factoren die een rol spelen bij het ruimtelijke koopgedrag van consumenten maken het moeilijk om sluitende verklaringen te geven voor het succes of falen van individuele winkelgebieden. Vrijwel alle winkelgebieden combinerensucces- met faalfactoren en sluiten daarmee goed aan op de wensen van de ene consument en slecht op die van de andere. De belangrijkste boodschap van deze
special is dan ook dat het succes van een winkel of winkelgebied afhangt van factoren die verder gaan dan de algemene factoren die ervoor zorgen dat de detailhandel door de bank genomen in zwaar weer verkeert. Gemeenten en winkeliers kunnen zich niet verschuilen achter de tegenzittende conjunctuur of het toenemende belang van online winkelen. Zij zullen moeten beseffen dat winnen of verliezen vooral afhangt van de mate waarin zij inspelen op de veranderende) behoeften van consumenten en het daaruit voortvloeiende gedrag. Zowel individuele winkeliers als winkelgebieden of gemeenten moeten zich afvragen voor wie ze er zijn, wie hun doelgroep is, en op basis daarvan hun product bepalen. Dat gold voorheen ook, maar is des te belangrijker als de te verdelen koek kleiner wordt.